Юрий Васильевич Потапов – Саргын айымньыларын уус — уран ааҕыы күрэҕин туһунан.
Быйыл Юрий Васильевич – Потапов – Саргын төрөөбүтэ 85 сыла.
«Уран тыл ураты кылларын таарыйан,
Ыллатан -ытатан ис куту уйгуурдан,
Сууллубут эркинтэн тирэнэн.
Уокка да умайбат, ууга да тимирбэт
Үтүөкэн тыллардаах хоһоону айдарбын
Үс харыс үрдээммин киэн тутта үөрэммин,
Үөрүүбүн -иэйиибин хаалларан бардарбын,
Санаабыт санаабын ситтэрбин…», — хайдахтаах курдук күүстээх, ис кыахтаах строкаларый?! Поэт ис кутун истиҥ иэйиитин, айар абылаҥын муҥун арыйар курдуктар…
Хатырыктааҕы «Сайдам» норуот айыминьытын дьиэтэ Россия норуоттарын икки ардыларынааҕы уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын сойуустарын чилиэнэ, Нам улууһун, Ленскэй, Хатыҥ -Арыы, Арбын уонна Хатырык нэһилиэктэрин бочуоттаах олохтооҕо Юрий Васильевич Потаповы — Саргыны кытта ыкса чугастык алтыһаммыт, кэлин “эһээбит”диэн ааттаабыппыт.
Юрий Васильевич сотору — сотору сиэбигэр кумааҕытын уктубутунан,- Кыргыттарым, дорооболоруҥ,- диэн үөрэн-көтөн киирэрэ. Бу санаан көрдөххө, хас нэдиэлэ аайы саҥаттан саҥа хоһооннору тистим диэн киирэрэ уонна:
— Кыыһым Мааса, баар дуо?, — диирэ. Кыыһым диэн Мария Мартыновна Мухинаны ааттыыр этэ. Кини хоһооннорун бэчээттээн биэрэр этэ.Түргэн-тарҕан диэн киниэхэ бэчээттэтэрин астынар этэ. Онтон ыла «Маша эһээтэ кэллэ», — дэһии буолара.
Биирдэ киирэн бэчээттэтэ олордоҕуна уус уран салайааччыбыт Любабыт дьээбэлэнэн эттэ:
— Юрий Васильевич, хоһоон бөҕө бэчээттэтэҕин, саатар биһиги туспутунан биир эмит хоһоон суруйбаккын ээ, — диэтэ. Оччолооҕу истибит дьон сыыска – буорга түһэриэхпит дуо? Хаадьылаһан киирэн бардыбыт. Юрий Васильевич күлэн эрэ кэбистэ.
Биир үтүө күн, арааһа саас этэ, «Сайдам сайаҕас кыргыттарыгар» диэн биһиэхэ анаан хоһоон айбытын киллэрдэ. Оо,онно астыннахпытыан эриэхсит! Тутатына А3 форматка бэчээттии охсон истиэнэбитигэр ыйаан кэбистибит. Кэллэхпит аайы хос-хос ааҕа сылдьабыт, эбиитин киирбит киһи ахсын сонун гына кэпсээн иһэбит.
Хас киирдэҕин ахсын хоһоон форматын, хайдах быһыылаахтык сурулларын, рифматын уо.д.а быраабылалары үөрэтэр этэ. Сороҕор уруккуну-хойуккуну барытын ахтан-санаан ылара. Ардыгар сэмэлээн да ылар, арыт сүбэлиир, үөрэтэр да түгэннэрэ элбэх этэ. Олус дьээбэлээх-хооболоох буолааччы. Күлсүү бөҕө буоларбыт. Биир оннук кэпсэтии быыһыгар Елена Владимировналыын библиотека иһинэн тэриллэн үлэлиир «Айылгы» литературнай түмсүү үлэтин туһунан кэпсэтии буолла. Хайдах эрэ сөргүтэн, саҥа тыын киллэрэн хамсааһыны таһаарыахха эрэ диэн сүбэлэстибит. Юрий Васильевич библиотекалары кытта кэпсэтиэх буолла. Утаакы буолбата, эппиппит сойо да илигинэ, тылын ылыннаран киирбитэ. Бастакы мустуубутугар аатын «Уйулҕа» диэн уларытан бэрт таһаарыылаахтык үлэтин саҕалаабыта. Сэрэдэттэн сэрэдэ ахсын мустабыт. Хоһоонньуттарбыт айымньыларын биир- биир ырытан, хас биирдии тылыгар болҕомтолоохтук сыһыаннаһан үлэлэһэр буолбуппут. Ол курдук, Валентина Яковлевна Петрова, Хатыыс кыыһа Сыдьаайа Лонхо уо.д.а. ырыппыппыт… Эбиитин олохтоох ааптардарбыт хоһооннорун тэрээһин ахсын тахсан уус ураннык ааҕабыт.
- Кыргыттар, эһиги культура үлэһиттэрэ, айымнньылаах үлэҕит биир үксүн сценарийгыт суруйуута хоһооннорунан игин барар,онон мин хоһооннорбун туһаныҥ ээ, — диирэ .Биллэн туран биһиги хас биирдии тэрээһиннэрбит сценарийдара кини хоһоонноро суох ааспат. Хас биирдии тэрээһиҥҥэ сөп түбэһэр уус -уран тыллаах айымньыта да үгүс.
Хас кинигэтэ бэчээттэнэн таҕыстаҕын аайы, хайаан да илии баттаан, баҕа санаатын этэн туттарара. Оннук алтыһа сылдьаммыт Юрий Васильевыһы кытта сүбэлэһэн бараммыт 2017 сыллахха «Уран тыл ураты кылларын таарыйан» диэн кини айымньыларын бастакы уус- ураннык ааҕыы улуустааҕы күрэҕин проегын таһаарарга былааннааммыт, тэрийэн ыыппыппыт .Манна Юрий Васильевич бэйэтэ салайсан, жюри састаабын «Отуу уота» улуустааҕы суруйааччылар түмсүүлэриттэн кэлэннэр дьүүллээбиттэрэ, көрбүттэрэ, истибиттэрэ. Бу күрэхпитигэр Хатыҥ– Арыыттан эдэр ыччаттар “Арай Махсыым” диэн хоһоонун, дэбигис киһи аахпат айымньытын, киһи этин сааһа арыллар гына, иэйэн -куойан туран ааҕаннар барыбытын сөхтөрбүттэрэ, долгуппуттара. Онно Юрий Васильевич наһаа да долгуйбута, ис иһиттэн үөрэн, астынан туран махтал тылларын анаабыта. Жюри састаабыгар Ю.В.Потапов – Саргыны кытта Дунаев А.Г., Кривогорницын А.К. үлэлээбиттэрэ. Жюри тэрээһин бэркэ толкуйдаммытын үрдүктүк сыаналаабыттара, санааларын, махталларын тиэрдибиттэрэ. «Отуу уота» улуус суруйааччыларын аатыттан илии тутурдаах кэлэннэр бэйэлэрин бэлэхтэрин кыттааччыларга туттартаабыттара. Бу бастакы күрэххэ улууспут иһиттэн уопсайа 100 -кэ оҕо кыттыыны ылбыттара. Юрий Васильевич Потапов – Саргын хоһооннорун кыратыттан – улаханыгар тиийэ сэҥээрэллэрин туоһута этэ. Юрий Васильевич сүргэтэ көтөҕүллэн махталын эппитэ. Сүбэлэһэн бараммыт сылын аайы ыытыаҕын уонна сыыйа аһаҕас күрэх гынарга сорук туруоруммуппут.
2018 сылга кыттааччыларбыт өссө эбиллэн биэрбиттэрэ- 139 оҕо кыттыбыта Бу манан көрдөххө Юрий Васильенич айымнньытын сэнээрэн хоһооннорун үөрэтэн ааҕааччы элбэҕэ бэлиэтэммитэ. Бу тэрээһин туһунан «Энсиэли» хаһыат муус устар 28 күнүнээҕи нүөмэригэр бэчээттээбиттэрэ. Бу сыл Юрий Васильевич биир дойдулаахтара Арбын нэһилиэгин оҕолоро муҥутуур кыайыылаах буолбуттара. Күрэхпитигэр оччолорго Дьокуускай куоракка үөрэнэ сылдьар студентка, билигин Ньурба театрын биир биллэр көстөр артиската Анисия Колесова кэлэн кыттан бастакы миэстэни ылбыта. Хара ааныттан күрэхпитигэр уус — уран ааҕыы үрдүк маастарыстыбатын кыттааччыларбыт көрдөрөннөр бэйэтэ туһунан маастар кылаас кэриэтэ этэ.
2019 сылга 70 -ча оҕо кыттыбыта.
2020 сыллаахха -60-ча оҕо кыттыыны ылбыта.
2021 сылга -78 кыттааччы.
Бу 2019 сылтан дистанционнай күрэх буолан хаалбыта. Баҕар ол иһин кыттааччы ахсаана биллэ аччаабыт буолуон сөп.
Бырайыак былааннаабыт үлэтин сыалын сиппитэ. Кэлин ылан кордөххо Юрий Васильевич хоһоонноро киэҥ араҥаҕа тарҕаммыта бэлиэтэммитэ. 2019 сылтан Республика иһиттэн студеннар, атын улуус оҕолоро кыттыыны ылбыттара. Оҕо хоһоон хомоҕой тылынан кыратыттан саҥара үөрэннэҕинэ, төрөөбүт төрүт тылын сүмэтин иҥэринэр уонна олоҕун устата аргыс оҥостор. Бу бырайыакка Юрий Васильевич — Саргын төрөппүт оҕолорун кытта ыкса сибээстэһэн үлэлэһэбит. Кинилэр аҕалара тыынааҕар даҕаны, бу орто дойдуттан барбытын да кэннэ ситимнээхтик үлэлэһэллэриттэн киһи үөрэр, сүргэтэ көтөҕүллэр. Бу бырайыакпытын куруук өйүүр дьоннордоохпутуттан үөрэбит, астынабыт, махтанабыт.
Уран тыл кылларын таарыйар айымньылар өлбөт- сүппэт уһун үйэлээхтэр!
«Сайдам» норуот айыминьытын дьиэтин методиһа Ульяна Наумова,
Хатырык, 2026 сыл.